– Grilling er det kortaste arbeidet

Du kjenner lukta før du ser dei. Lukta av bål frå tørr bjørkeved, og røyken frå bålpanna som Roy Martin Øyjord og Jurga Folkedal har fyrt opp. Det er sommar, og tid for å kosa seg med maten ute. Varmen i bålpanna er perfekt, og det er berre til å bera ut maten som dei har førebudd på førehand, og etterkvart blir bordet ute i hagen fylt opp. Her står det fat med oppskore bålbacon, marinerte kyllinglår, indrefilet med urter og fersk aure som er klare for glørne. Dei to på sida av grillen, er to som veit kva dei held på med.

Roy Martin Øyjord og Jurga Folkedal driv Skakke Røykeri, men i dag er dei mest opptatt av å gi gode, generelle grillråd til folk som vil ha betre smakar i hagen i sommar.

— Det viktigaste med grilling er ikkje grillen, men råvarene og førebuingane. Du skal gi maten litt tid, og mykje kjærleik, seier Jurga engasjert.

Planlegg – og ta deg tid

For mange handlar grilling om å slenge noko på rista i full fart etter jobb. Men det blir sjeldan den store smaksopplevinga av det, meiner dei to.

— Grilling er delt i tre: førebuing, grilling og eting. Av desse tre er sjølve grillinga det som tar kortast tid, men det er der folk bruker lengst tid, og gjer mest feil, seier Roy Martin.

Han forklarar at høg varme og dårleg tid gjer at folk steiker i staden for å grilla, og at dei ofte gløymer å la kjøttet kvila.

— Du må ta det av grillen når det er nesten ferdig, og la det liggja litt før du serverer. Skal du servera varmt, så må du berre planleggja betre.

— Nei til ferdigmarinert kjøtt

— Du veit ikkje kva du et. Alt smakar likt, og kan skjula at kjøttet eigentleg er dårleg, seier Roy Martin.

I staden tilrår dei ein heimelaga marinade med tre hovudsmakar: fett, syre og noko søtt. Alt du treng, har du gjerne i skapet allereie.

— Bruk ei god olje, litt sitron- eller eplejuice, og gjerne honning eller lønnesirup. Så smakar du til med friske urter, salvie, timian, estragon eller det du har, forklarar Jurga.

Ho slår eit slag for det enkle og det reine.

— Det handlar ikkje om å bruka mykje, berre om å bruka det som er ekte, seier ho.

Det beste på grillen

Denne solfylte dagen har dei valt ut eit knippe råvarer som fungerer godt på grillen, og som dei meiner fleire burde våga å prøva.

— Kyllinglår er mykje saftigare enn bryst, og toler varme betre. Indrefilet er møyrt og lett å få til, og bacon er undervurdert, seier Roy Martin.

Han viser fram eit stykke tørrsalta bålbacon som er røykt på eikeflis, og skore i tjukke skiver.

— Dette treng ikkje mykje varme. Det får ei sprø skorpe og mykje smak. Det er heilt annleis enn bacon som er sprøyta med lake, seier han.

Dei har òg aure på menyen. Den blir grilla med skinnet på, og skal berre så vidt vera gjennomsteikt.

— Fisk blir fort tørr. Laks skal ikkje over 50 grader. Når du ser dei kvite prikkane pipla ut, er den eigentleg oversteikt. Fisk går også ganske fort i oppløysing, så det kan vera lurt å grilla fisken i eit foliekar, forklarar Roy Martin.

Både han og Jurga har i godt vaksen alder utdanna seg til kokkar, begge to.

Fart på grillen – utan tennvæske

Grillglørne på Sørstranda har brent lenge. Det luktar reint og friskt – ikkje tennvæske, og det er heilt bevisst. Dei brukar berre tørr bjørkeved når dei skal fyra opp bålet.

— Tennvæske gir bål-smak, og det bør du unngå, seier Roy Martin.

Han har også eit triks mange ikkje har prøvd:

— Eg brukar ein gassblåsebrennar. Den tørkar veden og får fart på bålet på ti minutt. Ingen lukt, og du får ein skikkeleg grill, seier han.

Grilla frukt og heimelaga potetsalat

Grillmat treng ikkje berre vere kjøtt. Jurga lagar gjerne grilla poteter på spyd, eller i aluminiumsform, og grilla tomatar med kvitløk og olje.

— Det er enkelt, sunt og kjempegodt, seier ho.

Ho deler også to variantar av potetsalat; ein med klassisk rømme og sylta agurk, og ein med oljebasert dressing og friske grønsaker.

— Mange likar butikkpotetsalat, men eg synest den heimelaga er mykje betre. Det treng ikkje vera avansert, og du kan bruke det du har, seier ho.

Eit anna tips er å grilla frukt som fersken, ananas eller eple, enten som tilbehøyr eller dessert.

— Server med is, så har du verdas enklaste sommardessert, seier Jurga.

Sylta raudløk og chimichurri

Roy Martin viser fram eit glas med sylta raudløk – ein favoritt dei alltid har ståande i kjøleskapet. Han seier slike glas held seg i fleire veker, og løftar heile grillmaten.

— Eg brukar vatn, eddik, litt sukker, salt og sitronjuice. Det gir både frisk smak og fine fargar, seier han.

Jurga legg til eit siste tips: chimichurri.

— Det er ein saus med olje, urter og litt eddik. Du brukar det som dressing eller på toppen av kjøtt. Det er fantastisk godt, og veldig enkelt å laga sjølv.

Grilldagen på Sørstranda er ikkje berre ein smaksfest – det er også eit lite oppgjer med raske løysingar og butikkvanar.

— Du må berre ta styringa sjølv, og så handlar det om å gi seg sjølv god tid. Det er jo det som er sommar, seier Jurga.