Ventar diskusjon om å bu langt frå heimetenesta

Torsdag legg Helsepersonellkommisjonen fram sine tilrådingar. For vel eit år sidan fekk kommisjonen i oppdrag å sjå på kor mykje helsepersonell Noreg vil trenge fram mot 2040. Utfordringa med å rekruttere, utdanne og behalde fagfolk innan eldreomsorga er venta å bli eit sentralt tema i rapporten.

I mandatet blir det peika på at det allereie i dag er mangel på personell i delar av helse- og omsorgstenesta, og at tenesta derfor er avhengig av utanlandsk arbeidskraft. Utfordringane framover vil bli særleg store i distrikta, heiter det vidare.

Store avstandar er ei utfordring i delar av landet, erkjenner Lill Sverresdatter Larsen, leiar i Norsk Sykepleierforbund. Forbundet har ikkje sjølv foreslått for kommisjonen at det i framtida skal setjast ei geografisk grense. Men Larsen antek det er ein diskusjon som er under oppsegling.

– Bakgrunnen er nok mangel på helsepersonell, at distrikta slit betrakteleg meir med sjukepleiarmangel, og dessutan talen til statsministeren og helseministeren om dyrtid og prioriteringar, seier ho til NTB.

Ho skildrar korleis heimesjukepleiarar i grisgrendte område kan bruke mange timar i bil kvar dag for å gi helsehjelp.

Planleggje for alderdom

Det blussa opp ekstra då helse- og omsorgsminister Ingvild Kjerkol (Ap) førre veke sa at kvar enkelt av oss må planleggje for alderdommen. I tillegg bør det gjerast meir for å tilpasse bustader for å få heimetenester, poengterte ho.

Larsen kan ikkje stadfeste om Helsepersonellkommisjonen vil komme med konkrete tilrådingar på desse områda.

– Det kjenner eg ikkje til, men eg høyrer helseministeren seie at kvar du kan bu for å få helsetenester, er ein del av prioriteringsdebatten. Klart det er utfordrande når sjukepleiarressursar blir brukte på vegane og transport framfor å reise saman med pasient og pårørande, seier ho.

Dei som er 80 år eller eldre, er storbrukarar av helse- og omsorgstenester. Denne gruppa vil nesten blir tre gonger så stor innan 2060 ifølgje SSB.

– Vi må gjerne planleggje betre, men då må vi ha i mente korleis sosial forskjell slår ut ulikt på nettopp høvet til å planleggje for eigen alderdom – også må vi sikre at dei som allereie er gamle får eit omsorgsfullt og sjukepleiefagleg forsvarleg tenestetilbod, seier Larsen.

Trur meir på oppgåvedeling

Fagforbundet, som organiserer helsefagarbeidarar, meiner debatten framover vil handle meir om oppgåvedeling.

Det er nødvendig å ta i bruk fleire grupper, er bodskapen frå Iren Luther. Ho leier Fagforbundets seksjon for helse og sosial og har sete i Helsepersonellkommisjonen.

Ein bør tenkje nytt for å løyse utfordringane som ligg i lange avstandar og mykje reisetid, meiner ho.

– Det må kunne gå an å sjå på ulike typar løysingar ut frå kva ein skal ha hjelp til. Då kan ein organisere seg slik at i staden for at ein sjukepleiar og ein helsefagarbeidar tek kvar sin tur, kan ein sjå på om éi av yrkesgruppene kan reise ut, seier Luther.

Ho skildrar det som «berre tull» at ein sjukepleiar må reise på heimebesøk viss det er snakk om å dele ut medisinar, medan ein helsefagarbeidar må reise ut viss det er andre omsorgsbehov. Også helsefagarbeidarar bør kunne gi eldre menneske medisinar, såframt det er snakk om ein person med ein stabil medisinsk tilstand.

– Når det er såpass få sjukepleiarar, må dei brukast til det dei skal gjere, seier Luther.

(©NPK)