nyhende
Tre lokale våningshus med i praktbok – framsida er frå Tittelsnes
«Vestlandshus – våningshus frå Jæren til Sunnmøre», fortel historia om det avlange, kvitmåla våningshuset som, saman med den vanlegvis raude løa, i løpet av 1800-talet hadde blitt eit landemerke og kjenneteikn på vestlandske gardstun. På framsida prydar Vågahuset på Tittelsnes.
– Dei gamle stovene er skattkister fulle av kunnskap om korleis folk før oss bygde og levde. Mange av desse husa syng på siste verset. Samstundes aukar interessa for å gjera eldre hus brukande i ei ny tid, fastslår forfattaren av boka, Eva Røyrane, busett på Ølve i Kvinnherad.
Sveio er representert
Saman med fotograf Oddleiv Apneseth har ho reist frå Jæren til Sunnmøre for å finna ut korleis det står til med denne delen av kulturarven. Resultatet er ei praktbok som løftar fram dei vestlandske våningshusa, gardshusa som frå 1800-talet har prega kulturlandskapet på Vestlandet. Sveio kommune er representert med tre hus, to på Tittelsnes, eitt i Førde.
Med tida er dei fleste av dei karakteristiske det avlange, kvitmåla våningshuset blitt erstatta av nyare bustadhus som hovudhus på garden.
Ulik framtoning
Husa som står att finst i dag i svært ulik framtoning. Nokre har blitt ståande lenge utan vedlikehald og syng på siste verset. Andre har fått nødvendig vedlikehald og er lite endra. Atter andre er ombygde både ut- og innvendig.
I boka viser Røyrane og Apneseth også variantar av dei attståande vestlandske våningshusa der gammal byggeskikk møter ny arkitektur, og me får døme på korleis det tradisjonelle våningshuset kan tilpassast dagens behov og framleis brukast som heilårsbustad.
