Takka Viggo Kristiansen og fetteren til Birgitte Tengs

Jahr (54) er tildelt prisen for arbeidet sitt med og utgivinga av til saman tre bøker om drapet på Birgitte Tengs i 1995 og drapa i Baneheia i 2000.

Jahr starta med å takke Tengs fetter og Viggo Kristiansen, som var til stades under seremonien, då han heldt takketalen sin.

– Det er dei to eg har aller mest å takke for. For motet deira, for at dei aldri lét uretten knekkje dei og for at dei begge har vist meg tillit, sa han.

Upopulære funn

Jahrs grundige gjennomgang av Tengs-saka i boka «Hvem drepte Birgitte Tengs»» i 2015 førte til slutt til at fetteren fekk oppheva erstatningsdommen han hadde hatt hengjande over seg i 25 år, sjølv om han vart strafferettsleg frikjend i 1998.

To år etter boka om Tengs-drapet, gav Jahr ut boka «Drapene i Baneheia. To historier. En sannhet.» I motsetning til med Tengs-boka, opplevde ikkje Jahr å ha like mange støttespelarar då han gjekk laus på den betente saka som låg som eit lokk over heile Medie-Noreg. Jahr sjølv karakteriserte prosessen som energigivande og spennande å skrive, men krevjande å gi ut.

– Eg hadde heldigvis folk rundt meg med nok vilje og mot til at eg skulle få mine upopulære, kontroversielle og – for mange – ikkje-melodiøse funn publisert, sa Jahr.

– Handlar om ta ansvar

Særleg boka om Baneheia og Viggo Kristiansen vart teken svært lunkent imot av publikum. Jahr beskreiv korleis berøringsangsten for dei forferdelege drapa i mai 2000, og tanken om at ein av dei to dømde kunne vere uskuldig, førte til stor motstand og avvising frå fleire hald.

Først då biblioteksjef Tone Eli Moseid i Tønsberg og Færder stod opp for valet om å la Jahr snakke om justismord på ein konferanse, trass kraftig motstand frå Ada Sofie Austegard, mora til det eine offeret i Baneheia, losnar det litt.

– Då kjenner eg verkeleg at eg har nokon i ryggen. Arrangementet går for fullsett sal. Eg tenkjer det handlar om å ta ansvar, også for å ytre det upopulære, kontroversielle og vanskelege, sa Jahr i talen.

Fått mange prisar

Fritt Ords Honnør må ikkje forvekslast med Fritt Ord Pris. Medan sistnemnde blir delt ut éin gong årleg og er på 500.000 kroner, kan honnør givast ut nokre få gonger i året. Prisbeløpet er då på 100.000 kroner.

Bjørn Olav Jahr er utdanna samfunnsøkonom og er tilsett som journalist i podkastprodusenten Svarttrost. Han har erfaring frå avis, tidsskrift, dokumentarproduksjon og forlag.

Ved sida av bøkene om dei to drapssakene har han skrive sakprosabøker om økonomisk kriminalitet. Han har fått fleire medieprisar, mellom anna Den store journalistprisen i 2023. Jahr har fått støtte frå Fritt Ord til nokre av prosjekta og bøkene sine.

Er som jerven

– Bjørn Olav Jahr er kritisk når han stiller spørsmål, han er kritisk når han analyserer. Han er litt som jerven, gir seg ikkje før tennene kjenner bein, sa styremedlem Sigrun Slapgard då prisen vart overrekt.

– Og innimellom vender han det kritiske blikket mot seg sjølv, spør om han hugsar å vareta den nøytraliteten og objektiviteten som han forventar av andre, sa ho.