Sju tonn på skiftet – slik blir turfavoritten til

Påskesol, musikken til fjellvitreglane i bakgrunnen. Nærbilete av ei hand på veg ned i brystlomma på anorakken. Nytt klipp, av handa med ei plate raude, grøne og gule striper. Øva fingrar flerrar opp den langsgåande plastskøyten.

Klipp til påskesola, zoom inn på sjokoladeplata: Fire blanke, brune stavar med avtrykk av ein afrikansk stork. Eit ørlite knekk, og så, medan musikken blir høgare; nærbilete av munn, og av tenner som treff sjokoladen.

Knas.

Kort glimt av tverrsnitt med kjeks og sjokolade, før munnen – og auga med solbrilleskilje – lukkar seg.

Vi er truleg mange som assosierer Kvikk Lunsj med ein over snittet stemningsfull reklamefilm på ein over snittet solfylt og stille dag i fjellet. Det blir det kanskje slutt på no. På Freia-fabrikken på Grünerløkka er i alle fall lydnivået over snittet høgt.

2.700 tonn

– For kvart skift køyrer vi sju tonn.

– Hæ?!?

– SJU TONN! AKKURAT NO HELDT VI EIN FART PÅ 460 BITAR I MINUTTET!

Børre Aamold løftar på høyrselsvernet og nikkar mot samlebandet, der rekkje på rekkje av rykande fersk Kvikk Lunsj susar forbi.

Det stripete eventyret starta allereie i 1937. Den gong skreiv dei lunsj med ch, trykte Freia-logoen i gull og reklamerte med at sjokoladen var like næringsrik som to skiver med smør og egg.

I dag, 88 år seinare, ligg Kvikk Lunsj som nummer fem på lista over dei mest elska merkevarene i Noreg. Heile 98 prosent av oss veit umiddelbart kva stripene i raudt, grønt og gult representerer. I snitt et vi ni plater kvar i året. Samla utgjer det 60 millionar plater a 47 gram – eller 2700 tonn, om du vil:

– Påskevolumet utgjer rundt 40 prosent av heile Kvikk Lunsj-produksjonen. Den er vi allereie ferdige med. Dette er berre for å sikra det siste løftet viss butikkane brått skulle koma med større kampanjar, ropar Aamold.

Heilnorsk mjølk

Freia-fabrikken har vore eit landmerke på Grünerløkka i Oslo sidan 1889. Børre Aamold har sjølv allereie vore her i ein mannsalder; også i 1993, då dei vart kjøpt opp og vart ein del av amerikanske Mondelēz International.

No er det han som har ansvar for all fabrikklogistikk og råvareinnkjøp. I tillegg til ferdig kakaomasse med bønner frå Vest-Afrika, handlar han særleg tungt i sukker og mjølk.

Totalt går det unna 4000 tonn tørrmjølk i løpet av eit år til alle dei ulike sjokolademerka som blir laga å fabrikken.

– Vi brukar berre norsk mjølk og kjøper rundt 2,5 prosent av all mjølk som blir produsert her i landet. 170 gardar i Trøndelag sel til dømes berre til oss, seier Aamold og blir alvorleg:

– Å bruke utanlandsk mjølk kjem ikkje på tale. Det stod vi knallhardt ved, også då det var mjølkemangel i fjor.

Hemmeleg oppskrift

Ved kjeksmaskina, som er det første som møter oss når vi kjem inn i det to etasjes store fabrikklokalet, blir det helt inn 700 liter i slengen av ei vaffelliknande røre.

Nøyaktig kva røra består av, kan ikkje Aamold fortelje, og heller ikkje på kva for temperatur kjeksen blir steikt. Kva for prosent dei stiller inn fuktkammeret på etterpå, for at kjeksen skal få det heilt perfekte bitet, er også ein forretningsløyndom. Men at 20 prosent av kvar plate er kjeks, og at dei brukar avkappet frå kjeksen om att, det er offisielt.

Det er i det heile ikkje mange som slepp inn i sjølve produksjonslokalet. Sist gong dei hadde besøk her var i september i fjor. Då var det sjølvaste kronprinsen som fekk omvisning, kan Aamold avsløre, medan han viser veg innover langs samlebandet, som går i sløyfer mellom dei ulike maskinane.

I sjokoladeavdelinga møter kjeksen temperert sjokolade. Først blir botnen i formene fylt med den tjukke, rennande massen, før det kjem kjeks – og nye lag med sjokolade og kjeks.

Temperaturen under støypinga er kritisk og blir nøye overvaka: Kjeksen skal ha romtemperatur, sjokoladen rundt 30 grader.

– Er sjokoladen for kald, blir han matt. For varm, og han stivnar ikkje riktig, forklarar Aamold.

Ein for alle

Ei maskin ristar platene for å fjerne luftlommer. Ei anna røntgenfotograferer dei for å sikre at alle fire stavar er på plass og at det ikkje finst framandlekamar i sjokoladen.

Svisj, svisj, seier det, når platene glir forbi og lèt etter seg ei overveldande, deileg duft. I teorien er det berre å strekke ut handa og fylle magen no. Det er sjølvsagt ikkje lov. Av hygieneomsyn er det ikkje lov å ete noko som helst inne i lokalet, seier strenge-Børre, medan han leiar an vidare innover mot emballasjeavdelinga der banda deler seg for innpakningar i ulike storleikar.

Skal dei vera ei einskild plate? 3-pack? 4-pack? Eller ein 6-pack, kanskje? Uansett kva du går for, garanterer Aamold at innpakkingsmaterialet er av resirkulert plast. Det var Freia først ute med i Europa, seier han stolt og langar opp trappa til kontoret i andre høgda.

Der vitnar fleire tomme sjokoladepapir om at det blir jobba hardt.

– Å ete sjokolade er jo ein del av kvalitetskontrollen. Smakar han like godt som i går? Har vi temperert rett, eller er det noko gale?, seier Aamold, som allereie har flekka av plasten på ei fersk plate.

Full frukost

Det er ikkje berre han som forsyner seg av varene. Et du ikkje sjokolade på jobb her, gjer du faktisk ikkje jobben din, seier Børre Aamold, og knekk av ein stav.

Det er også lenge sidan folk flest meinte dei måtte ha ski på beina for å unne seg ein bit. Kvikk Lunsj er framleis tursjokoladen, men nordmenn går jo på tur heile året – og somme berre frå sjokoladeskuffen på kjøkkenet til sofaen.

Lunsjtid treng det visst heller ikkje vera, forsikrar han:

– Eg et Kvikk Lunsj til frukost kvar dag, eg. Kanskje opptil fleire resten av dagen òg. Det har eg gjort så lenge eg har jobba her.

Frå sidelina blir det muntert opplyst at 100 gram Kvikk Lunsj inneheldt 568 kaloriar. Komplimenten om at det ikkje synest på han, prellar raskt av:

– Viss du hadde sett meg då eg starta her for 36 år sidan, hadde du ikkje sagt det. Då vog eg litt over 60 kilo, smiler Børre, mellom ein munnfull med kjeks og sjokolade.

– Sidan har eg vel i snitt gått opp ein kilo i året.