Mange knyter kroniske helseplager til flåttbit, men ny studie finn ikkje bevis

Det viser ein fersk studie der 470 personar med sjølvrapporterte plager etter flåttbit er undersøkte. Symptoma omfattar ofte utmatting, kognitive vanskar og redusert fysisk helse.

– Det har vore mykje diskusjonar rundt dette: I kva grad kan folks plager faktisk knytast til borreliasmitte etter flåttbit? seier seksjonsoverlege ved Sjukehuset Nordmøre og Romsdal, Audun Olav Dahlberg, til NTB.

Han har leidd studien, som viser at omtrent éin av 1.000 personar i Noreg seier dei har kroniske plager etter flåttbit. Det vil i så fall bety at så mange som over 5.000 vaksne i Noreg har kroniske helseplager som dei meiner stammar frå flåttbit.

– Så vidt eg veit, har ikkje dette vorte talfesta før.

– Kan ikkje knytast til aktiv infeksjon

Studien starta etter og på grunn av borreliaopprøret i 2013. Folk sa dei hadde vorte sjuke etter flåttbit, og pårørande kravde betre diagnostikk, behandling og søkjelys på borreliose.

Deltakarane er breitt rekrutterte: Over 270.000 tilfeldig trekte personar over heile landet har fått tekstmeldingar, medan fastlegekontor, Flåttsenteret og Norsk Lyme Borreliose-Forening også har bidrege. Til saman vart 470 deltakarar undersøkte og samanlikna med kontrollgrupper.

– Dette er personar med vedvarande symptombyrde i over seks månader som meiner flåttbit er årsaka. Blodprøver tyder på at aktiv flåttboren infeksjon ikkje kan forklara dei vedvarande symptoma hos desse deltakarane, seier Dahlberg.

– Med andre ord: Plager finst og gir monaleg redusert livskvalitet, men aktiv flåttboren infeksjon forklarer ikkje dei vedvarande symptoma i studien vår. At det skal vera ei stor gruppe i Noreg med ein kronisk borreliose, er no mindre sannsynleg, seier Dahlberg.

Geografiske forskjellar

Vedvarande symptom var mest utbreidde i område med mykje flått. På søre Vestlandet var det rundt 0,15 prosent som sa dei hadde plagar etter flåttbit, medan det var lågast i Nord-Noreg med 0,03 prosent.

Studien viser at deltakarane hadde antistoff mot Borrelia og andre flåttborne mikrobar oftare enn kontrollgruppa, men det er inga dokumentert kopling mellom dette og symptoma.

Symptoma – utmatting, kognitive vanskar og redusert fysisk helse – var derimot sterkt knytt til komorbiditet (fleire diagnosar samtidig), låg fysisk aktivitet, redusert sysselsetjing og psykososiale faktorar.

– Det er noko som ligg bak, og dette er noko vi vil forska meir på, seier Dahlberg.

Studien gir sånn sett solid utgangspunkt for vidare forsking på uforklarte helseplager knytt til flåttbit. På spørsmål om moglege årsaker nemner forskaren ein hypotese.

– Om ein ventar for lenge med behandling etter å ha vorte smitta via flåttbit, så kan bakterien laga ein skade som forårsakar ein etterverknad, ein vevsskade. Den kan forårsaka plager, utan at det blir registrert som ein aktiv infeksjon, seier Dahlberg.