Forbrukarrådet og Naturvernforbundet kritiserer merking av teflonsteikepanner

Fluorstoffa PFOS og PFOA er forbodne. Dei tilhøyrer ei gruppe miljøgifter som Miljøverndirektoratet karakteriserer som blant dei mest bekymringsfulle stoffa vi omgir oss med.

Forbrukartilsynet må gripe inn mot marknadsføringa av steikepanner som «PFOS- og PFOA-frie», meiner Forbrukarrådet og Naturvernforbundet.

– Det er grønvasking å hevde at eit produkt er «fritt for» stoff som uansett er forbodne, seier Aysha Grönberg, fagsjef for mat og helse i Forbrukarrådet, i ei fråsegn NTB har fått tilsendt.

Ho hevdar praksisen er uetisk og verkar villeiande, noko som er i strid med marknadsføringslova.

Hevdar teflon kan vere farleg

Forbrukartilsynet og Naturvernforbundet reagerer også på at det på fleire produkt kjem fram anten i lita skrift eller via QR-kodar at non-stick-stekepannene inneheld teflon (#PTFE). Teflon er ikkje forbode, sjølv om det mellom anna blir framstilt ved hjelp av PFOA.

– Denne merkinga kan vere med på å villeie forbrukarar til å tru at produktet er tryggare enn konkurrentane sine, og vi trur at dette gir eit inntrykk av at steikepannene er utan fluorstoff, seier Grönberg.

Det er i dag svært mange fluorstoff som framleis er lovlege, sjølv om skadar av stoffa i naturen ikkje kan reverserast. Naturvernforbundet krev eit forbod på gruppenivå.

Dette er i tråd med eit forslag Noreg har utarbeidd saman med Sverige, Danmark, Nederland og Tyskland om å forby heile gruppa av per- og polyfluorerte stoff (PFAS-ar) i heile EU/EØS. Restriksjonen mot PFAS er til behandling, og arbeidet vil halde fram i 2025.

Trygt ved «normal bruk»

I 2006 gjennomførte Folkehelseinstituttet ei helserisikovurdering for Statens forureiningstilsyn (SFT) av teflon , fordi det fanst lite informasjon om toksikokinetikk og effektar av stoffet. Sidan teflon blir framstilt med PFOA, kan det vere restar av dette i teflonreiskapar. Selskapet Dupont, som har einerett på bruk av teflon, har garantert at produkta er frie for PFOA.

Konklusjonen i rapporten var at ved normalt bruk av teflonkokekar, vil ikkje teflon dekomponere til PFOA, og helseskadelege dekomponeringsprodukt vil ikkje dannast: «Mengden PFOA den generelle befolkningen kan eksponeres for fra teflonbelagte kokekar og stekepanner, er svært lav».

FHI tok likevel ikkje med i si vurdering mogleg eksponering etter matlaging ved for høge temperaturar, etter tørrkoking i kokekar eller skadar og riping på belegg.

Vil ha meir forsking

Naturvernforbundet meiner det ikkje er nok for produsentar og salsledd å vise til at stoff ikkje er forbodne.

– Produsentar og seljarar må kunne dokumentere at stoffa ikkje skadar menneske eller natur, seier Anne Guri Solem i Naturvernforbundet.

No krev dei og Forbrukarrådet at Forbrukartilsynet følgjer opp og fører tilsyn med marknadsføringspraksisen. I tillegg er Mattilsynet bede om å føre tilsyn.

PFAS-er har vore brukt både i industrielle prosessar og i forbrukarprodukt sidan 1950-talet.