7 sukkerfrie slag

– Det er klart ein skal kose seg til jul! Ein sunnare livsstil handlar jo ikkje om kva du et mellom jul og nyttår, men mellom nyttår og jul. Samstundes veit me alle at det kan bli for mykje av det gode. Særleg av sukker, seier matinfluensar og kokebokforfattar Linda Stuhaug.

Som 16-åring var Stuhaug overvektig. Då ho la om livsstilen, ville ho ikkje bli ho som aldri unte seg korkje kaker eller dessertar. I staden byrja ho å bake søte og sukkerfrie alternativ som alle kunne ete. Men etter eit år med ekstrem slanking og trening og ein vektnedgang på 30 kilo var ho også i ferd med å utvikle ei alvorleg eteforstyrring.

Balanse

Ho, som alltid hadde elska å stå på kjøkkenet, opplevde at alt som handla om mat var blitt vanskeleg og sårt.

No er det lenge sidan ho var besett av at det skulle vera minst mogleg kaloriar i alt.

– I dag er eg oppteken av balansen i kosthaldet mitt. Eg brukar godt smør og gode råvarer og både et og brukar sukker av og til. Men når eg bakar er det oftast med sukkererstatning. Rett og slett fordi det er fint å ha eit sunnare alternativ, både for dei som vil, eller må, ete mindre sukker. Sukker er jo framleis ei viktig årsak til både fedme, diabetes og hjarte- og kar sjukdomar, seier Stuhaug.

– Og konseptet mitt på sosiale medium er framleis sunnare søtsaker, så eg bakar som regel sukkerfritt for å ha innhald til kanalane mine.

Fleire former

Det finst mange ulike sukkererstatningar. Dei såkalla naturlege erstatningane er basert på sukkeralkoholar som sorbitol, xylitol og erytritol. Av dei syntetiske sukkererstatningane er sakkarin, cyklamat og aspartam dei mest vanlege.

Sjølv sver Stuhaug til erstatningar basert på erytritol. Stoffet finst naturleg i mellom anna pære, melon og sopp og gir ingen blodsukkerstigning. Det gir også langt færre kaloriar enn vanleg sukker.

– Sukkererstatning har ikkje same konsistens og smak som sukker. Bakeeigenskapane er også annleis. Eg har difor eksperimentert mykje for å finne ut korleis eg kan bruke erstatningane best mogleg for å få nokolunde same resultat som med sukker. I somme av oppskriftene synest eg til og med det blir betre med sukkererstatning. I kransekakestenger kjem til dømes mandelsmaken mykje betre fram, seier ho.

Like søtt

Sidan Stuhaug starta matbloggen sin i 2013 har ho teke ein bachelor i samfunnsernæring og skrive fire kokebøker. Den første kom i 2018. Den førre boka var «Sunnare søtsaker», medan den siste om kvardagsmiddagar i gryter og panner nyleg kom ut.

I dag skriv ho om både helse, ernæring og aktiv livsstil.

– Eg kan fint kose meg med både is, godteri og kaker med sukker utan å kjenne på skam, og eg har ingen absolutte restriksjonar i kosthaldet mitt. Det einaste som styrer meg, er sunn fornuft, seier Linda Stuhaug og ler:

– Men når både kaker, godteri og dessertar blir like søte og skikkeleg gode utan sukker, brukar eg difor sjeldnaere sukker når eg bakar i dag.

Sukkerfri sjokoladekonfekt med mjølkekrem

Til 15–20 konfekt:

• 100 g sukkerfri mjølkesjokolade + 2 ts kokosolje
• 50 g sukkerfri kvit sjokolade + 2 ts kokosolje
• 50 g kremost naturell
• Silikonformer til konfekt

Slik gjer du:

1. La silikonformene stå i frysaren i 10 minutt. Smelt mjølkesjokolade og olje. Fordel ei lita teskei sjokolade i botnen og oppover kantane av formene (hald att resten til seinare). Bruk gjerne baksida av teskeia. Sett i frysaren.

2. Smelt den kvite sjokoladen med olje. Rør inn kremosten. Fordel sjokoladeostekremen oppå den stivna sjokoladen i silikonformene, før du dekker med resten av mjølkesjokoladen som eit lokk over.

3. Avkjøl i frysar og vend forsiktig ut av silikonformene. Oppbevar i kjøleskåp.

Sukkerfrie kransekakestenger

Til 15 stenger:

• 200 g mandelmjøl*
• 100 g sukrinsirup Gold
• Sukkererstatning tilsvarande 2 toppa ts sukker
• Ei god klype salt

*Du kan og finmale 200 g mandlar. NB: Ikkje bruk feittredusert mandelmjøl.

Slik gjer du:

1. Sett omnen på 180 grader, over-undervarme. Bland mandelmjøl med sukrin+ og salt før du vender inn sukrinsirup Gold. Kna godt til alt er blanda.

2. Trill deigen ut til ei pølse og del opp i passelege bitar. Eg veg mine kransekakestenger til ca. 20 gram og får akkurat 15 stk.

3. Trill bitane til pølser og legg på steikjebrett med bakepapir. Steik midt i omnen i 7–9 minutt, til dei er lett gylne under. Steiker du for lenge blir dei sprø og ikkje seige, så det er betre å steike litt for lite enn litt for mykje.

4. Avkjøl på steikjebrettet og pynt med til dømes smelta sjokolade og/eller melisglasur. Oppbevar i tett boks i kjøkkenskåpet.

Sprø peparkaker utan sukker

Til to brett:

• 80 g meierismør
• 30 g sukrinsirup gold
• 40 g sukrin gold og 25 g sukrin+
• 3 toppa ts peparkakekrydder (3 delar malt kanel, 1 del malt kardemomme, 1 del malt nellik og 1 del malt ingefær)
• 1 egg
• ca. 180 g sikta kveitemjøl eller speltmjøl

Slik gjer du:

1. Smelt saman smør, sirup, sukrin gold og sukrin+ på svak varme. La blandinga avkjøle seg litt.

2. Tilsett bakepulver, krydder og egg. Bland godt før du rører inn mjølet til ein fast deig. Sett i kjøleskåp nokre timar eller i frysaren i 20–30 minutt til deigen er kald.

3. Kjevl deigen tynn. Stikk ut kaker med ønskte former og fordel på to steikjebrett med bakepapir. Steik eit og eit brett, midt i omnen på 175 grader, over-undervarme. Peparkakene skal bli godt gylne og må steike 8–12 minutt.

4. Lat kakene liggje litt på steikjebrettet før du tek dei over på rist og lét dei avkjøle. Pynt etter ønske og oppbevar i ein tett boks i kjøkkenskåpet.

Seige peparkakekuler

Til ca. 15 kuler:

• 100 g saftige dadlar (vekt utan stein)
• 100 g rista mandlar (eller andre nøtter)
• 1 ts peparkakekrydder (3 delar malt kanel, 1 del malt kardemomme, 1 del malt nellik og 1 del malt ingefær)
• 1 ts kakao
• Ei god klype salt

Slik gjer du:

1. Køyr ingrediensane i blendar eller foodprosessor i eitt til to minutt. Massen skal vera jamn, klumpfri, smuldrete og klissete.

2. Trill til kuler med hendene og sett i frysaren. Dei er eteklare etter ca. 45 minutt.

3. Du kan også dyppe kulene i sjokolade eller trille dei i kokos, kakao eller hakka nøtter. Heldt seg i fleire veker i frysar eller kjøleskåp.

Honningbrente nøtter

Til eit stort glas:

• 300 g valfrie nøtter
• 1 ms smør
• 3 ms flytande honning
• 3 store klyper maldonsalt
• 1 ts kanel

Slik gjer du:

1. Legg nøttene på eit steikjebrett med bakepapir. Steik på 200 grader over-undervarme i 5 minutt.

2. Ha nøttene i ein bolle. Smelt saman smør og honning og hell over nøttene. Dryss over salt og kanel og bland godt.

3. Fordel nøttene på steikjebrettet att og steik i ca. 6–8 minutt, til dei er gylne. Avkjøl – det er først då dei blir skikkeleg sprø – og ha over på tett glas.

Sprø havrekjeks

Til 20–25 kjeks:

• 3 dl havregryn
• 1 dl mjølk
• 40 g smør, smelta
• 1 ts bakepulver
• Sukkererstatning tilsvarande 2 ms sukker (ms = matskei, altså spiseskei)
• 2 ms sikta speltmjøl/kveitemjøl/glutenfritt mjøl
• Ei klype salt
• Ev. ekstra smak i form av til dømes kanel eller kardemomme

Slik gjer du:

1. Sett omnen på 175 grader, over-undervarme. Bland havregryn med mjølk og smør. Lat stå i 5–10 minutt. Bland inn resten av ingrediensane til ein deig.

2. Bruk litt ekstra mjøl til utbaking. Kjevl deigen forsiktig ut til han er 2–4 mm. tjukk og stikk/skjær ut passelege former.

3. Flytt kjeksa over på eit steikjebrett med bakepapir med steikjespade eller ostehøvel. Steik midt i omnen i ca. 15 minutt til kjeksa er gylne.

Sukkerfri vaniljefudge

Til 18 store bitar:

• 1 boks usøta kondensert mjølk (evt. 3 dl kremfløyte)
• 50 g sukrin Gold
• 25 g sukrinsirup Gold
• 25 g smør
• Ev. litt vaniljepulver eller frø frå 1 vaniljestong
• Ev. litt maldonsalt

Slik gjer du:

1. Ha ingrediensane i ein bakebolle som toler varme. Sett i mikrobølgjeomnen på maks styrke i 5 minutt. Ta ut og rør litt. (Du kan og koke i kjele. Bruk i så fall middels varme og rør innimellom).

2. Sett bollen tilbake i mikrobølgjeomnen. No skal blandinga koke til ho blir ei fyldig, karamellfarga masse. Tida det tek, varierer frå mikro til mikro. Hjå meg tek det ca. 8 minutt til på 1000 watt. Ta ut bollen innimellom og rør godt, spesielt mot slutten av koketida. Konsistensen skal vera som ein tjukk yoghurt.

3. Hell blandinga i silikonformer eller ein matboks eller form kledd med bakepapir. Eg brukar litt maldonsalt i botnen, men dette er heilt valfritt.

4. Avkjøl i kjøleskåp eller frysar. Når fudgen har stivna etter nokre timar tek du han ut av silikonformene eller matboksen og skjer han i passelege bitar. Oppbevar i boks i kjøleskåp.