27 personar drepne i Noreg i år

Det skulle gå over tre månader før det skjedde eit drap i Noreg i 2021. Koronaåret starta uvanleg fredeleg samanlikna med den dystre statistikken året før, då 31 menneske vart drepne og sju av drapssakene skjedde dei første tre månadene. Frå april og ut året har det skjedd i alt 21 drapssaker med til saman 27 offer.

Drap gjort av personar med ei psykisk forstyrring pregar oversikta. I april vart den kjende forsvarsadvokaten Tor Kjærvik skoten og drepen i sin eigen heim på Røa i Oslo. Bak drapet stod Kjærviks eigen son, som etter arrestasjonen vart vurdert som psykotisk og overført til psykiatrisk sjukehus.

Pil og boge i Kongsberg

Det som starta som ein roleg kveld den 13. oktober, utvikla seg til eit mareritt og ein nasjonal katastrofe då 38 år gamle Espen Andersen Bråthen gjekk ut i sentrumsgatene i Kongsberg. Med pil og boge skaut han mot folk og bygningar før han kasta våpenet frå seg og deretter tok seg inn i fleire hus i Hyttegata med eit stikkvåpen.

Fem menneske, fire kvinner og ein mann, vart uskuldige offer for Bråthen før han vart arrestert. Den nasjonale terroralarmen hadde vorte utløyst, men politiet som avhøyrde Bråthen, innsåg at dette snarare var eit spørsmål om psykisk helse enn om ideologisk overtyding. Han erkjende det han hadde gjort, men tok ikkje stilling til spørsmålet om straffskuld. Etter eit døgn i ei fengselscelle vart Bråthen overført til psykiatrisk sjukehus.

e

Dei grufulle drapa på Kongsberg skjedde under éin månad etter at ein 39 år gammal Nav-klient utan grunn hadde angripe to kvinner under eit brukarmøte på Nav Årstad i Bergen. Med kniv gjekk han laus på 57 år gamle Marianne Amundsen og den 29 år gamle kollegaen hennar.

Amundsen døydde kort tid etter på sjukehus av skadane ho fekk. Kollegaen slapp unna med lettare skadar. Nav-kontoret på Årstad vart stengt til 27. desember, då det opna på nytt etter ombygging som følgje av drapet.

Også i denne saka meiner dei rettspsykiatriske ekspertane at gjerningsmannen kan ha vore utilrekneleg i gjerningsaugneblinken. 13. desember bestemde Hordaland tingrett at 39-åringen skulle underleggjast tvungen psykiatrisk observasjon.

Kunne vore forhindra

Med desse tre sakene, og fleire andre, som bakgrunn, la Statens undersøkingskommisjon for helse- og omsorgstenesta (Ukom) i desember fram ein rapport der konklusjonen er at fleire drap gjort av psykotiske personar kunne ha vore forhindra viss politiet og helsevesenet hadde samarbeidd betre.

Konklusjonen i Ukom-rapporten om drap gjorde av psykotiske gjerningspersonar, er at politiet og det psykiske helsevesenet samhandlar for dårleg. Psykotiske pasientar med auka valdsrisiko skulle vore tekne betre vare på. Då kan også samfunnsvernet bli betre.

– Desse hendingane kan ofte karakteriserast som varsla katastrofar. Ulike aktørar sit med ulik røyndomsforståing og innrettar seg etter ulike delar av røyndommen. Ingen ser heilskapsbiletet, sa direktør Pål Iden då han la fram rapporten.

Familie drepen

2021 har òg vore prega av mange drap der gjerningsmannen er i familie med offera. Den mest omtalte har truleg vore brannen i Svelvik 6. desember der ein familie på fire vart meld sakna etter ein dramatisk og omfattande bustadbrann. Det vart først rekna som ein tragisk brann, men saka endra status etter at politiet starta etterforsking av brannårsaka.

Dei avdøde var ein 43 år gammal mann, den 42 år gamle sambuaren hans og barna deira, ei tolv år gammal jente og ein ti år gammal gut. Nokre dagar etter brannen vart den avdøde familiefaren sikta for drap, truleg med eit skytevåpen som vart funne på tomta, og for eldspåsetjing.

Skyteepisodar

Hausten 2021 var prega av mange skyteepisodar i Oslo med kort mellomrom. Over eit tidsrom på ti veker vart åtte personar skotne. Mange av sakene involverte unge menneske heilt ned mot den strafferettslege lågalderen på 15 år, men takka vere eit effektivt helsevesen vart dei aller fleste redda etter å ha vorte skotne.

Den 7. oktober vart likevel 20 år gamle Hamse Hashi Adan skoten ved Lofsrud skule på Mortensrud i Oslo seint på kvelden. Dagen etter døydde han av skadane. Etter ei intens etterforsking vart ein 40 år gammal mann sikta for medverknad til drap og varetektsfengsla to veker seinare. I tillegg er to terrordømde brør frå Bærum sikta i saka.

Dei to vart sist sett på Gardermoen laurdag 9. oktober, då dei tok eit fly til Priština i Kosovo. Begge er etterlyste internasjonalt, men har via advokaten sin nekta for å ha noko med drapet å gjere.

(@NPK)