Tvillingstudie: Derfor grin babyen

Forskarar ved Uppsala universitet og Karolinska Institutet i Sverige har undersøkt kva som speler inn når babyar græt og vaknar om natta ved to og fem månaders alder: Er det arv eller miljø som påverkar gråten, søvnen og evna til spedbarna til å roe seg ned?

– Ved to månaders alder forklarer gen omtrent 50 prosent av kor mykje barna græt. Ved fem månaders alder forklarer gen opptil 70 prosent av variasjonen. For foreldre kan det vere ei trøyst å vite at det hovudsakleg handlar om gen, og at dei sjølv har avgrensa evne til å påverke kor mykje barnet græt, seier postdoktor i psykologi Charlotte Viktorsson, som er hovudforfattar av studien, i ei pressemelding.

Forskarane analyserte også kor mange gonger barna vakna om natta. Her spelte gen ei mindre rolle. Talet på oppvakningar i løpet av natta vart hovudsakleg påverka av miljøfaktorar.

Vakna opp til ti gonger

Studien er publisert i JCPP Advances og er basert på svar frå foreldre til 1000 tvillingar over heile Sverige.

Foreldra svarte mellom anna på kor lenge barna deira græt per dag, kor ofte dei vakna om natta og kor lang tid det tok barna å sovne. Natta var definert til tida mellom klokka 22 på kvelden og klokka 5 neste dag. Spørsmåla vart svart på både då tvillingane var to månader og då dei var fem månader.

I snitt gret dei to månader gamle spedbarna 72 minutt i døgnet og vakna 2,2 gonger per natt. Det tok i snitt 20 minutt å få dei til å sovne. Ved femånaders alder gret babyane i snitt 47 minutt i døgnet, vakna 2,1 gong per natt i snitt og brukte rundt 14 minutt på å sovne.

Det var store forskjellar. Nokre barn vakna opptil ti gonger per natt.

Viktorsson seier studien peikar mot framtidig forsking med søkjelys på søvnrutinar.

Tøft for ferske foreldre

Sjukepleiar Camilla Krogli Hansen er redaktør for nettstaden Ammehjelpen og seier studien stadfestar at kor mykje barn græt, blir påverka av både arv og miljø. Ho påpeikar at sjølv om genetikk kan ha mykje å seie for kor mykje barn græt, er det framleis mykje foreldra og dei rundt kan gjere.

– Søvnmangel og barnegråt er reelle utfordringar for ferske foreldre, som fortener å bli tekne på alvor. Dette kan til dømes handle om å få hjelp få hjelp ved ammeproblem, få hjelp ved medisinske utfordringar, å leggje til rette for at barnet får tilpassa støtte både knytt til søvn og i andre situasjonar, og at foreldra får avlasting og støtte frå omgivnadene, seier ho.

Ammehjelpa opplever at urealistiske forventningar til spedbarns amme- og søvnmønster kan bidra til mykje stress for ferske foreldre.

– Ettersom små barn lett blir påverka av stressa til foreldra, kan det å senka stressnivået til foreldra påverka barns søvn og gråtemønster positivt, seier Hansen.

Blir følgt i tre år

Sjukepleiar Hansen påpeikar også at det for tida er mange miljømessige faktorar som kan spele inn, og fleire av dei kan ein gjere noko med.

– Sommaren betyr ofte ferie og varmt vêr, reising og uvande omgivnader. Alt dette kan påverke korleis barn søv og kor mykje dei græt, og nokre barn blir påverka meir enn andre, seier ho.

Den svenske studien er den første i ein serie der tvillingane skal følgjast til dei er 36 månader – tre år – gamle.

Fordelen med tvillingstudiar er at ein følgjer to og to barn med viktige, felles miljøfaktorar som heimemiljø, familiesituasjon og sosioøkonomisk status. Identiske tvillingar vil i tillegg ha same DNA.

Ved å samanlikne einegga og toegga tvillingar, kan ein sjå kor stor forskjell i eigenskapar som kan knytast til genetikk, og kor mykje som kan knytast til miljø.