nyhende
Trur distrikta vil slite med rekruttering
Kommunal- og distriktsminister Bjørn Arild Gram (Sp) spår fleire utfordringar for Distrikts-Noreg. Han er blant anna bekymra for mangel på folk og kompetanse i framtida.
Gram har lang erfaring med distrikts- og kommunepolitikk. Som 19-åring blei han vald inn i kommunestyret i Steinkjer, og han var ordførar i kommunen frå 2007 til 2020. Han seier det som tiltrekte han med kommunepolitikken var innsikt, kunnskap og moglegheit til å påverke lokalsamfunnet.
– Som ordførar i heimkommunen i 12–13 år fekk eg bruke alle krefter, heile tida, på mitt samfunn og min kommune. Det var på den eine sida tøft å forvalte knappe ressursar og ta vanskelege val der eg kom nære fleire «skjebnar» med store behov. Samstundes er det givande å påverke lokalsamfunnet og sjå raske resultat av det du jobbar, seier Gram til Nynorsk Pressekontor.
Gram var òg leiar i KS (kommunesektorens organisasjon) frå 2020 til 2021.
Utfordringar for distrikta
Gram ser ei rekkje utfordringar for Distrikts-Noreg i tida framover. Den største bekymringa er tilgangen på folk og kompetanse.
– I heile Noreg, men særleg i distriktsområda, er det eit stort skifte: Det er fleire eldre enn yrkesaktive, og kommunane slit med å få utdanna folk med kompetanse. Det gjeld i fleire yrke, men spesielt innan helse og omsorg, seier han.
– Ser eg inn i krystallkula, blir det truleg verre å få tak i folka som trengst i Kommune-Noreg. Kommunaldepartementet vil stille med økonomiske ressursar til kommunane, men det åleine er ikkje nok. Vi må også utdanne og sikre god tilgang på helsepersonell, seier han.
Viktige satsingar mot sentralisering
Våren 2023 blir det lagt fram ei ny stortingsmelding om distriktspolitikken. Fram til det varslar Gram at det vil komme fleire viktige satsingar for å ruste distrikta mot sentralisering. TIl dømes vil det bli lagt meir pengar inn for å sikre alle høghastigheitsbreiband innan 2025. Det blir også lagt inn pengar for å redusere ferjeprisar og satsing på ei desentralisert høgare utdanning.
– Vi har høge ambisjonar for distriktspolitikken, men det er tunge trendar for sentralisering som ikkje er enkle å snu. Eg har tru på at summen av dei breie tiltaka i politikken må leggje til rette for vekst og utvikling i heile landet, seier ministeren.
– Kor langt skal regjeringa gå i å bestemme om folk skal bu sentralt eller desentralt?
– Alle har ulike preferansar og skal kunne velje sjølv. For nokre er det sunt å flytte heimanfrå, men det er også viktig å ha attraktive lokalsamfunn med gode arbeidsmarknadar som gjer at mange søkjer seg tilbake.
– Mange lokalsamfunn er tappa for unge som flyttar vekk og ikkje kjem tilbake, og fleire flyttar vekk av mangel på val. Vi må legge til rette og gjere det attraktivt å kome tilbake, eller at andre utanfrå vil flytte til distrikta.
Kommunane skal lykkast
Gram seier hovudprosjektet som kommunal- og distriktsminister blir å bidra til at kommunane og fylkeskommunane lykkast i krevjande oppdrag.
– Der er ei stor breidde i ansvaret. Eg vil summere det med at eg ønsker å utvikle statsapparat og kommunar som kan svare dei utfordringane vi vil møte framover.
12. desember sende Grams departement brev til ti kommunar og fire fylkeskommunar som blei tvangssamanslåtte som følgje av regionreforma til Solberg. Bodskapet var at dei kunne søke om oppløysing.
Dei fire fylkeskommunane har no prosessar for å sende søknad. Fleire tvangssamanslåtte kommunar kjem òg til å ha prosessar og folkerøysting om oppløysing i tida framover.
– Bruk av tvang på lokaldemokratiet er kritikkverdig. Kommunestyret og fylkestinga er blitt overkøyrde i saker om deira eigen eksistens, noko dei er fullt i stand til å vurdere sjølve. Eg meiner det tener lokalsamfunnet best at kommunane sjølv bestemmer.
(©NPK)
