Traktor, tru og toleranse

– Dette er garantert den einaste stavkyrkja i landet som bygd etter Tek17, altså!

Leif Einar Lothe heng med hovudet ut glaset på arbeidsbilen og peikar oppglødd mot det store bygget som reiser seg på nordsida av Hjølla i Odda.

Lothe Camping, heiter kyrkjeplassen, og har ein prislapp på over 200 millionar. I tillegg til kyrkja husar tomta ti vikinghytter, langhus med restaurant, bar og kjøkken og ei diger hydraulisk scene. Stavkyrkja er både inngangsport til bubilheilagdomen og resepsjon.

– Ho blir den mest utsmykka stavkyrkja i heile Noreg – berre treskjeringa kjem på fem millionar. Ser du? Dei 12 drakehovuda er to meter høge og halvannan meter breie og veg 250 kilo kvar!

Sinna suksess

Det er 12 år sidan Leif Einar Lothe kom slentrande inn på norske tv-skjermar i serien «Fjorden Cowboys». Han vart raskt kjent for sigaretten i munnvika og trongen til å sprengje ting i lufta. Sidan har han mellom anna dukka i opp i «Farmen», blitt kåra til årets kjendis, gitt ut bok og sett namnet sitt på alt frå kondom til strikkegenserar og brennevin.

Når han ikkje er oppteken med Lothepus-jobbing eller eit av dei titals selskapa han har gründa dei siste åra, sit han framleis bak spakane i ei gravemaskin. Det var der eventyret starta. Førebels har det enda med ei formue på 23,2 millionar kroner.

Likevel er det ikkje pengar som er motivasjonen bak alle prosjekta. Det er sinne, fortel han:

– Då eg var 30 år gammal vart eg lurt av mine eigne. Eg trudde eg kjøpte eit firma med maskiner, og så viste det seg at utstyret var leasa og at rekningane ikkje var betalte. Plutseleg skulda eg 7 millionar og var konk før eg starta.

Han gir gass nedover mot smelteverkstomta og stoppar framom det gamle Trafo-huset, der han byggjer tannlegesenter til 50 millionar.

– Eg mista absolutt alt og var steikje forbanna. Det sinnet ligg framleis der. Der og då bestemte eg at eg ikkje skulle ha eit liv der folk lo og spytta på meg. Sidan har eg jobba meg nesten skvett i helvete.

Eit hus for alt

Lothepus-verksemdene sysselset 30 fast tilsette og eit titals innleigde. Dei handterer alt frå entreprenørverksemd til eigedomsutvikling, glas, lås og konsulenttenester. Bortanfor tannlegesenteret planlegg gjengen bustadprosjektet «Elvehuset». Det skal romme 12 svære leilegheiter der bebuarane kan parkere i kjellaren og ta heisen opp. Prisen for 130 kvadratmeter er mellom 5 og 7 millionar.

– No har eg lyst på to etasjar til, med mindre og billegare leilegheiter. For vanlege folk er det jo jækla dyrt med 7 millionar.

Han snur seg og peikar i motsett retning.

– Og det bygget der, det skulle eg også gjerne ha kjøpt og lagd museum til traktor-samlinga mi i. Problemet er at eigaren ikkje vil selje. Han har nok for mykje pengar.

Menn i mørke

Det var aldri gitt at villstyringen frå Rogdo ved Sørfjorden i Hardanger skulle halde seg med store tal. For unge Lothe var det einaste saliggjerande å køyre gravemaskin. Då trong ein korkje norsk, engelsk eller matte, meinte han.

At breikjeften skulle kome til å lyse opp anleggsvegen for andre, var det kanskje endå færre som hadde trudd då han herja som mest:

– Mykje av det eg driv med framstår kanskje som tull, men eg har visst berga fleire mannfolk som hadde tenkt til å ta livet sitt. Ein fyr fortalde at han hadde hengt opp tauet og gjort alt klart då han såg meg på tv. Då tok han ned tauet att.

– Men eg pratar aldri piss til folk sjølv om dei slit, eg må vera direkte. For når det er alvor, er det fan meg alvorleg. Det veit eg. Eg mista bror min i ei traktorulukke då eg var 17.

Digital dumskap

Det skulle gå mange år før Lothe snakka om sorga over veslebroren. Bearbeidinga tvinga seg fram då han ti år seinare kollapsa i gravferda til ein kamerat og ikkje greidde å slutte og grine.

– I dag veit eg at ein ikkje bør sitte aleine med sånne tankar. Men eg har heller aldri vore så tøff i trynet heile tida som det kan sjå ut på tv. Då hadde eg jo aldri fått til det eg har fått til.

– Betre i matte er du også blitt?

– Eg har heldigvis kalkulator. Rekneskap har eg ikkje greie på. Eg berre jobbar, eg. Eg har ikkje Vips ei gong, for eg heng ikkje med i teknologien og kan ingenting om data, seier han oppriktig.

– Men du må ikkje kunne mykje om data for å ha Vips ..?

– Nei, kanskje, men eg har jo ikkje BankID heller. Eg får berre litt lommepengar frå kontoret inn på kontoen kvar månad. 10.000 heldt det, om eg ikkje er på by’n, hø-hø.

Sabla dyrt

Eit par timar før den guida turen i Lothe sitt rike starta, var det ein litt meir ordknapp fyr som reiste seg frå ein sliten skinnsofa på Hotel Hardanger og strakte fram neven. Det var ikkje berre gratis kaffi som hadde avgjort Lothe sitt val av møtestad – hotellet var og eit knutepunkt den gong han stod på scena med bandet sitt kvar helg.

Populariteten har visst ikkje sokke sidan den gongen. Lothe hadde knapt rukke å sette seg før mobilen plinga. To gonger. Han las og gliste og knipsa opp cowboybremmen:

– Eg har visst handla litt i dag.

– Du har kjøpt gåver?

– Nei, nei, eg har nett kjøpt Sabla Moro AS.

For oddingane som jobba under det gjeldstyngde selskapet sin Sus & Dus-festival i sommar og aldri fekk betalt, har situasjonen vore alt anna enn artig. Og sjølv om Lothe ikkje har hatt anna tilknyting til selskapet enn som frontfigur og kreditor, var det han som vart andletet på problema. Då kunne han jo like godt kjøpe skiten, fortalde han:

– Det viktigaste for meg er at folk får løn, og no blir vel pengane betalt ut fortløpande. Det går sikkert med halvannan million berre til det.

– Og kva gav du for selskapet?

– Øh. Det er konfidensielt.

Ut av skåpet

Ute på hotelltrappa, sittande på huk med ein røyk i den eine handa og mobilen i den andre, kom det fram at han ikkje er tilsvarande handlekraftig når det gjeld julegåver. Før tømte han minibanken på julaftan og fordelte pengane i konvoluttar.

I dag, utan Vips og med uttaksgrense i minibanken, lèt han heller bankkortet sitt gå på omgang hjå dei som skal ha presang. Tradisjonane rundt høgtida er i det heile lite rigide. Bordet heime hjå han og sambuaren Randi er stort nok for både dei tre vaksne ungane han har med eksen – og folk som ikkje har andre å feire med.

Han har ikkje alltid vore like inkluderande på andre område, Lothe’n. Men at han, på eige initiativ skulle oppsøkje ein yrkesskule og sette skåpet på plass for elevar som kom med hathets under ei Pride-veke, overraska kanskje mest av alt han sjølv:

– Eg hadde jo slike idiothaldningar før eg også, men lærte mykje av Tore Petterson på Farmen. Han var den første mannen eg har sagt unnskyld til etter å ha kjefta på han og teke feil.

Han blæs røyken utover mot fjorden.

– Den eine sonen min er jo òg homo.

Eldsteguten kom ut om lag på den same tida som Lothe tok til vitet. Faren ser dessverre ikkje heilt bort frå at dei to hendingane kan henge saman.

– Det kan ikkje ha vore enkelt for han, eg var jo kåra til årets mannemann og kjent for å vera stor i kjeften. Men eg trur kanskje ikkje eg prata så mykje om slike ting heime. Eg håpar i alle fall ikkje det.

Høgt under taket

På spørsmål om det er andre ting han har endra haldning til, slik som til dømes religion, snøftar Lothe først til svar. Så sneipar han røyken, reiser seg opp og legg armane i kross.

– Eg meiner folk må få tru på nett det dei vil, men sjølv har eg aldri brydd meg om slikt. Til det har eg lese for mykje om kva prestefaenskapet gjorde mot folk før i tida. Dei brann jo unge jenter levande – og Olav den heilage var ei av dei største drapsmaskinene som fanst.

– Men du feirar jul og byggjer kyrkje?

– Eg feirar jul fordi det er solsnudag, ja. Dei Jesus-greiene har dei jo lagt til etterpå, seier han og fiskar opp bilnøklane frå lomma.

Lothe har eit nybygg med 17 meter takhøgd han gjerne skulle fått vist fram:

– Og kyrkja mi, ho skal vera for alle. Du skal sjå dei breva eg får frå gamle kjerringar no. Dei skriv at eg er dum som ikkje skjønar at det berre er ein Fader, og at eg kjem til å brenne i helvete for å opne kyrkja for både muslimar og buddhistar og kristne. Fy fan. Og frå vaksne folk!