Rauting ut, riff inn

– Så lenge eg kan hugse, har det stått ein halv silo her, og det var eit preg eg ville bevare. Eg har berre behandla han litt, slik at murpussen ikkje skulle drysse.

Cato Bakke nikkar mot ein massiv halvsirkel med gråstein, som er det første du ser når du kjem inn i liverommet hjå Dissonans Recordings på Skjørsand ytst på Fusa-halvøya.

Her, i det som ein gong var husdyr- og silodelen i den gamle låven, er ekkoet frå rautande kyr og brekande sauer blitt erstatta med alt frå knallhard dødsmetall til silkemjuke vokalar det siste året.

For Cato Bakke er det ein ungdomsdraum som har gått i oppfylling. Vegen til eit ferdig lydstudio har likevel ikkje vore fullt så harmonisk som han først såg for seg:

– I hovudet mitt skulle byggjeprosessen ta eit år og koste eit par hundre tusen. Men det enda jo heilt …

Han ler.

– I staden tok bygginga fire og eit halvt år og kosta rundt to millionar. Litt over halvparten gjekk til utstyr, resten til sjølve bygginga. Då er ikkje eigeninnsatsen og dugnadsarbeidet medrekna. Så den reelle prisen er nok mykje høgare.

Byrja i bilen

Interessa for lyd starta alt på barneskulen. Cato Bakke hugsar framleis dei nattlege køyreturane for å lyse etter hjort med kameraten Andreas og faren hans, Geir Magnar Salbu. Cato kan ha vore rundt 12 år første gongen, og berre det å vera ute på vegen ved midnatt var ei oppleving i seg sjølv. Men mest av alt hugsar han lyden av Deep Purple, og korleis Geir Magnar skrudde bilstereoen på maks.

– Det var «Burn» på full guffe på anlegget og ein av dei første gongane eg høyrde musikk og tenkte «WOW, dette er feitt!». Kort tid etterpå begynte eg å spele gitar. Så prøvde Andreas, Bård Inge Nygård og eg å starte band, men mangla trommis. Det ordna seg då Bård tok til på ungdomsskulen og møtte Daniel Tveit.

Sepulcher, kallar dei seg, og har akkurat spelt inn si tredje plate her i låven i Fusa. Det er ikkje tilfeldig. For det var her, i den gamle fjøsen som allereie hadde stått tom i mange år, at den same Geir Magnar laga øvingsrom til tenåringsgutane. Med det vart både lydbiletet hardare og ambisjonane større.

Mykje som kunne bli betre

Til bandet sine to første skiver var det Cato som skrapa saman lydutstyr og lånte det dei mangla her og der, etter at dei hadde vunne tid i eit proft lydstudio og sat att med ei dårleg oppleving.

For kvar plate kjente han likevel på at det var mykje som kunne bli betre. Draumen var difor lenge å berre ha eit studio der dei kunne spele inn eigen musikk, enten det var med Sepulcher eller det andre bandet deira Reptilian. Men jo meir Cato skrudde og lærte om lyd, jo meir vaks også tanken om at eit studio kanskje kunne bli ein del av eit større kreativt levebrød.

Utfordringa var å finne ein eigna stad:

– Det er ikkje lett å finne eit lokale, og gjer du det, er månadsleiga som regel så høg at du ikkje har sjans til å investere i utstyr og resten som må til. Men då Geir Magnar høyrde at eg ville bygge studio, sa han at eg kunne bruke denne halvdelen av låven som uansett stod tom.

– Eg kjenner meg jo veldig heldig som fekk ei slik moglegheit. Eg slapp å ruinere meg og kunne bruke tid på å byggje sjølv.

Den lange lista

Å byggje kan for så vidt vera ganske beint fram, sjølv om utgangspunktet er halvskakt som her. Skal ein byggje lydstudio, blir kravlista brått ein del lengre. Det skal ikkje berre vera lydtett mellom kontrollrommet og liverommet. I tillegg til skilde ytter- og innerskal for å unngå lydbruer, må ein også redusere refleksjonar og syte for rett romklang. Då må i sin tur absorpsjonen over alle frekvensområda i rommet vera jamn for å unngå ujamn lyd. Bakke forklarar:

– For å unngå vibrasjonar mellom romma, kan ikkje veggane vera i kontakt med kvarandre. Det er heller ikkje berre å sette opp standarar, for også dei ber vibrasjonane. Her har det vore umogleg å unngå kontaktpunkt heilt, men løysinga var å ekspandere veggen mellom liverommet og kontrollrommet endå meir.

– Det er blitt meir enn godt nok no, men skulle det vore heilt tett, måtte eg nok ha bygd nytt. Slik er det når du renoverer eldre bygg. Her har det handla om å tilpasse seg det som var.

Lyd og ulyd

Han peikar på tak og vegger og snakkar om lyddemping og lydakustikk og om prøving og feiling. Han er sjølvlært og har lest seg opp på absolutt alt. Under takisolasjonen er det til dømes plast, og så eit nytt lag med isolasjon i form av ein akustisk duk som absorberer og slepp igjennom lyd.

Inne i liverommet er taket dekt med vakre spiler. Dei er kanskje trendy, men ikkje til pynt. For der mellomromma mellom spilene isolerer lyd, har spilene i oppgåve å reflektere lyden og sende noko av han attende til rommet, forklarar Cato. Klang, som det heiter på fagspråket. Ettersom alternativet var å blakke seg på dyre eikespiler, handla han like godt lekter til åtte kroner meteren i staden. Til saman har han difor pussa ned og beisa ganske nøyaktig 850 meter for å kome i mål.

Alle veggane er i tillegg etterisolerte og dekte med sjølvlaga absorberingsplater som lèt lyden sleppe gjennom. Det nystøypte betonggolvet med varmekablar reflekterer derimot lyd, fortel han. Det er summen av alle desse faktorane han må forhalde seg til når han sit bak spakane i kontrollrommet, forklarar han, på vegen forbi tekjøkkenet og ut på tunet:

– Alt eg gjer og har gjort handlar om å kontrollere lyd. Eg vil jo ikkje drepe lyden ved å fjerne og absorbere alt. Det hadde vore enkelt, men då blir lyden flat, som om du lyttar med høyrselsvern på øyra. Målet er alltid å få ein kontrollert, fin klang og å skapa eit lydbilete som oppfyller visjonane til banda eg jobbar med.

Bygd med utsikt

Sjølv om det er over eit år sidan han opna studioet, har han enno ikkje satsa for alvor. Den største utfordringa har vore å få tida til å strekke til. Men no, som kalenderen viser juli, har han fått finjustert endå litt meir på det tekniske. Fødselen til sambuaren er også rett rundt hjørnet, og så snart han har fått bleieskiftet i fingrane, er det tid for å gje gass. Han har allereie to rock-og metalprosjekt som berre ventar på klarsignal.

– Eg har det heilt fint i fulltidsjobben min, men på sikt er jo målet å leve av eigen kreativitet, anten det er bandjobbing eller studioet.

– Og i tillegg til eit proft studio, har eg jo både eit bygg og ei plassering som er ganske unik. Det vil eg sjølvsagt bruke i marknadsføringa.

Mørke tankar

Han står med hendene i lommene ute på tunet og skodar ut over Bjørnafjorden. Herifrå ser han like til Austevoll og Tysnes, og til Os, der han sjølv bur. Med jobb som fagleg leiar i maskinfaget CNC ved Framo Fusa har han uansett køyrt til Fusa kvar dag dei siste ti åra. Studioet ligg nokre minutt unna fulltidsjobben.

Til Bergen, der resten av bandkompisane bur og det største kundegrunnlaget finst, er det berre 40 minutt å køyre, seier han og peiker utover den blikstille fjorden.

– For mange som jobbar kreativt er det eit pluss å koma seg heilt vekk frå byen og berre kunne gå heilt opp i det ein driv med, utan nokon form for distraksjonar. Og har ein behov for eit avbrekk, kan ein jo berre spasere ned til sjøen og hoppe uti, seier han og gliser.

Med ei slik utsikt, kan kontrasten til råskapen og brutaliteten i trash- og deathmetal-banda han gjerne jobbar med, knapt bli større. Cato er difor rask med å understreke at han i dag både lyttar til og jobbar med allslags musikk, slik som til dømes melodiske Løvfall, som nyleg spelte inn plate her.

Den siste plata til hans eige band, som han no sit og miksar, tek det derimot så langt ut ein kan koma med eksperimentell ekstremmetall.

På spørsmål om kva som eigentleg er greia med det smellvakre Vestlandet og hangen til bekmørk musikk, nikkar han først mot den storslåtte utsikta.

– Det kan bli for vakkert, veit du – så kanskje me ber på ein del undertrykte kjensler?

Cato Bakke ler høgt:

– Og så må du jo ikkje gløyme at det regnar ein del. Ofte er det så mørkt og grått at me knapt ser nokon ting.