Kraftig auke av mus i norske hus

I oktober registrerte VIS Forsikring 450 større tiltak mot mus i hus, medan tilsvarande tal for oktober i fjor var 205, opplyser selskapet til NTB.

– I fjor indikerte oktobertala starten på eit museår, og det enda opp med å bli meldt inn store mengder mus gjennom vintersesongen, men vi ser at talet i år faktisk legg opp til ein endå tydelegare topp, seier Ragna Byrkjeland, fagsjef og biolog i VIS Forsikring.

Det er på Austlandet det er registrert flest bekjempingar, totalt 233, i oktober, medan 111 er registrerte på Vestlandet.

VIS Forsikring, tidlegare Norsk Hussopp Forsikring, er spesialistar på biologiske skadar forårsaka av ròte, dyr og insekt. Selskapet forsikrar 1,2 millionar bustader, ofte som tilleggs- eller toppdekning til bustadforsikringa gjennom andre forsikringsselskap.

Kan bli supermuseår

Biolog Jens Galby i skadedyrfirmaet Anticimex seier dei også har merka veldig pågang i førespurnader om mus i haust, både frå forsikringskundar og andre. Ifølgje han har småskogmusa, som trekkjer inn i hus når det blir kaldare ute, hatt ein kraftig topp i bestanden frå Trøndelag og sørover

– Det var jo eigentleg museår i fjor, og når mus har eit toppår, så får du gjerne ein kraftig bestandsnedgang året etter. Men det er ikkje alltid den nedgangen hender. Då har du berre ekstra mange mus som er klare til å formeire seg til våren igjen. Så då får du ein veldig auke i staden, og så blir det sånn supermuseår, eigentleg, seier han.

Han minner om at vi hadde noko tilsvarande i 2020 – etter museår også i 2019.

Uføreseieleg

Ifølgje førsteamanuensis ved Universitetet i Innlandet, Magne Neby, var fjoråret berre eit «økningsår» på Austlandet, medan det var størst mengder mus på Vestlandet då. Han stadfestar at det er teikn på mykje mus i år basert på overvaking av Austlandet.

Han understrekar at geografiske variasjonar gjer det utfordrande å spå heilt nøyaktig.

Forskar Eivind Kleiven ved Norsk institutt for naturforsking (NINA) leier eit nasjonalt overvakingsprogrammet for smågnagarar i fjell. Dei siste åra har førekomstane av mus og lemen vorte overvakte ved hjelp av kameratunnelar, som loggar kor mange smådyr som passerer gjennom dei – året rundt.

– I fjor så vi oppgang i mange av bestandane frå Saltfjellet og sørover. I fjellet har det dei fleste stader ikkje slått til, der bestandane vore mindre enn venta fleire stader. Likevel ser det ut som at bestandane har vore store i skogen fleire stader på austlandet og sørover, seier han.

– Eit museår er ofte eit storskala fenomen, som kan hender i store område samtidig. I år kan det likevel sjå ut som det er nokre område som har fått spesielt store bestand, men at dei lokale forskjellane er store. Lenger nord ser der heilt annleis ut og i Troms og Finnmark er det til dømes no i botn av smågnagarsyklusen med venta auke først neste år, seier han.

Litt seint med førebygging

Mus i Noreg er i utgangspunktet ikkje skadedyr, men når det blir kaldt ute, blir musa freista av moglegheita til å finne ein lun stad å vere, i form av husa og hyttene våre, eller til og med bubilar, campingvogner og bilar som vinterlagers.

Tradisjonelt har ein tenkt avliving og gift i kampen mot mus innandørs. No dreier ein meir mot å førebyggje at krypa kjem inn. Men det kan vere for seint no.

– Du må starte arbeidet på sommaren. Gå over huset og hytta di for å sjå om det er små opningar der musa kan komme inn. No er det mange mus som har flytta inn allereie. Det er jo derfor vi får desse skademeldingane no, seier pressesjef Sigmund Clementz i If.

Han påpeikar vidare at ganske mange nordmenn har hytte dei veldig sjeldan bruker på vinterstid. Der er rådet å prøve å besøkje hytta i løpet av vinteren, slik at ein kan oppdage eventuelle ubedne gjester før dei har fått gjort for mykje ugagn.

Og har ein først fått mus inn, blir det tilrådd å setje ut gode, gammaldagse klappfeller for å ta rotta på dei.