Frivillig slår alarm: – Norske styresmakter må på bana i flyktningtransporten

Han står midt i eit mylder på togstasjonen i Krakow i Polen. Hit kjem dagleg tusenvis av menneske som har flykta frå krigsramma Ukraina og over til Polen. Mange av dei er heilt utslitne etter fleire dagar på flukt. Det same skjer i Warszawa og dei andre storbyane i Polen.

– Dei siste dagane har eg vore her på stasjonen. Det har vore slik som no. Fullstendig kaos. Folk søv på bakken, på golvet, inne på togstasjonen. Dei frivillige gjer ein kjempeinnsats, men vi opplever at det er lita hjelp å få frå både norske og polske styresmakter, seier Vassbø.

– Flom gjennom hageslange

Telefonen hans ringjer heile tida med beskjedar om bussar som er på veg frå Norden, og på alle kantar står ukrainske flyktningar med spørsmål om transport vidare. Vassbø kan ikkje hjelpe alle.

– Det som skjer no, er som å presse ein flaum gjennom ein hageslange, og det går ikkje. Det stoppar opp i Polen. Eg synest norske styresmakter må på banen for å bidra, seier han.

NTB har dei siste dagane snakka med ei rekkje aktørar som organiserer transport av flyktningar frå Polen til Noreg. Gjennomgåande for alle er at dei er laust organiserte, private initiativ, som har vorte til i løpet av kort tid.

– Fullstendig på trynet

Vassbø trur at han sjølv har vore med på å sende rundt 500 flyktningar til Norden dei siste dagane. Fredag fylte han mellom anna opp turnébussen til hardrockbandet Skambankt frå Jæren med flyktningar, og på kvelden sende han av garde ein buss til Sverige.

– Problemet er ikkje å få dei inn til landet, men problemet er å få dei til landet trygt, og til rett plass. Det er det feil at frivillige skal drive med.

Vassbøs engasjement starta i Stavanger etter ein demonstrasjon mot krigen, der han vart kjent med nokre ukrainarar. Nokre dagar seinare var han sjølv med på å få to bussar med flyktningar frå grensa til Noreg.

– Vi er private, enkle menneske som frivillig gjer dette. Vi har vore i stand til å få til dette på kort varsel. Men det held ikkje lenger. Det held ikkje. Det er fullstendig på trynet, seier Vassbø.

– Send bussar!

Reint konkret meiner han at norske styresmakter burde hjelpe til med å frakte flyktningar til Noreg.

– Heilt ærleg meiner eg at UDI og den norske regjeringa bør booke 50 bussar, få dei sende ned til grenseområda og til Warszawa og Krakow, og få ut folk. Og send gjerne ned fly òg, for det er gjerne folk som er funksjonshemma og gamle, som kanskje har tungt for å reise så langt med buss.

– Men kvifor er det norske styresmakters oppgåva å komme ned hit og hente flyktningar?

– Fordi dette er eit ansvar heile Europa må ta saman. Då kan ein ikkje forvente at Polen skal handtere halvannan, to, tre millionar flyktningar åleine.

Risiko for menneskehandel

Når flyktningtransporten er overlaten til frivillige, blir det òg opna opp for useriøse aktørar, påpeikar Vassbø.

– Her er det risiko for menneskehandel, at folk som er useriøse, hentar folk. Dei hamnar kanskje feil plassar, og det sit polske og norske og danske styresmakter og har eit delansvar for no. Når dei ikkje er her, så er dei ansvarlege for menneskehandelen.

Han har sjølv støytt på folk som han var usikker på om ein kunne stole på.

– Eg har i alle fall eit dokument frå den ukrainske ambassaden med mitt namn på, som stadfestar kven eg er og som går god for meg, seier Vassbø og viser fram dokumentet til NTB.

Han meiner den norske regjeringa er altfor tilbakelent. Han reagerer på at dei i staden for å bidra sjølv, har åtvara mot privat flyktningtransport.

– Då synest eg heller at ein bør snu det andre vegen og seie at når dei peikar på dei frivillige med éin finger, så peikar det tre fingrar tilbake på norske styresmakter.